Kỳ 3: Hát lời biển tốt gọi

“Cháy” hết mình nơi đảo xa Nhờ có nhiều văn nghệ sĩ dự đoàn, nên suốt cuộc hải trình, lời ca, tiếng hát luôn rộn vang, mang đến nhiều xúc cảm đối với quân dân trên đảo. Đoàn tỉnh thành có các ca sĩ: NSƯT Tạ Minh Tâm, NSƯT Vân Khánh, Nguyễn Phi Hùng, Tiêu Châu Như Quỳnh, Quỳnh Hoa, Khánh Hồng, Dương Quốc Hưng, hai nghệ sĩ ca cổ Minh Trường và Nhã Thi… Các nhạc sĩ, nghệ sĩ nhiếp ảnh do Bộ tư lệnh Quân chủng Hải quân mời tham dự sáng tác về Trường Sa như: Nhạc sĩ Nguyễn Cường, Cát Vận (Hội Nhạc sĩ Việt Nam), Giáng Son (Học viện Âm nhạc Việt Nam), Quỳnh Hợp, Việt Hùng, Đăng Lâm… Khi tàu lên đường, đoàn trưởng công tác khởi động cuộc thi sáng tác văn hóa nghệ thuật về biển đảo Trường Sa, nhà giàn DK1. Trên boong tàu, trong phòng nghỉ, các ca sĩ, nhạc công tranh thủ tập tành, ráp nhạc ca khúc, tập vũ đạo… cho những ca khúc về biển đảo. Ca sĩ Dương Quốc Hưng tâm tình: - Dù dự biểu diễn ở nhiều nơi, nhưng ra đảo lần này tôi rất nao nức, hồi hộp như sắp dự chương trình nghệ thuật lớn. Cảm động nhất là lúc ở trong những căn phòng nhỏ trên các đảo chìm Đá Lát, Len Đao, nhà giàn DK1…, nhiều ca sĩ đã vừa hát, vừa trào nước mắt vì xúc động khi cùng đồng ca với cán bộ, đội viên trên đảo. Đội văn nghệ xã đảo Song Tử Tây biểu diễn văn nghệ trong đêm giao lưu với Đoàn công tác TP Hồ Chí Minh. NSƯT Vân Khánh lần đầu đến với Trường Sa được các chiến sĩ ở các đảo “xoay” nhiều nhất. Không chỉ được các đội viên yêu cầu hát những ca khúc trữ tình về quê hương miền Trung, biển đảo, ca sĩ Vân Khánh còn được cán bộ, chiến sĩ ở các đảo thay nhau xin chụp hình cùng. NSƯT Tạ Minh Tâm chia sẻ: “Cán bộ, đội viên ở đảo rất yêu nghệ thuật, đặc biệt rất thích ca hát. Nhiều cán bộ, đội viên biết dàn dựng chương trình, biểu diễn các bài hát kèm theo múa minh họa rất hay. Khi trình diễn ở Trường Sa, tôi cảm nhận rất sâu sắc về niềm tin, tự hào, ý chí, trách nhiệm của nghệ sĩ trước nhiệm vụ bảo vệ giang san”. Chị Dương Thùy Vân giữ vai trò “đội trưởng” đội văn nghệ xung kích TP Hồ Chí Minh tỏ tường: “Các văn nghệ sĩ đẵn là “quân góp”, nên kịch bản cho các chương trình ở các điểm đảo được chuẩn bị ngay khi tàu lên đường. Các nghệ sĩ đều kiên tâm vì đây là thời cơ để “cháy” hết mình nơi đảo xa, đem những tiết mục văn nghệ chất lượng nhất tặng quân dân trên đảo”. Trong chương trình giao lưu văn hóa, văn nghệ ở đảo Song Tử Tây, tôi ấn tượng nhất là các tiết mục văn nghệ do đội văn nghệ thuộc hội đàn bà và các em thiếu nhi xã đảo Song Tử Tây dự. Các em nhỏ có độ tuổi từ 7 đến 12 tuổi trình diễn những ca khúc viết về Song Tử Tây, Trường Sa... Các chị em thuộc hội đàn bà của đảo xinh tươi trong bộ áo dài truyền thống tham dự biểu diễn văn nghệ. Thượng tá Nguyễn Trọng Bình, Chính trị viên đảo Song Tử Tây, cho biết: - Kể từ khi ra đảo, các hoạt động văn hóa, văn nghệ sôi nổi hẳn lên. Các chị em trong hội phụ nữ, các học trò của xã đảo đều tích cực tham gia văn hóa, văn nghệ. Trong các văn nghệ sĩ có “cặp đôi” ca sĩ vọng cổ Minh Trường và Nhã Thi được nhiều cán bộ, đội viên và nhân dân trên đảo “mê” nhiều nhất. Ít ai biết, “cặp đôi” ấy là vợ chồng và hai năm liền được ra biểu diễn ở các đảo thuộc Trường Sa. Ca sĩ Minh Trường tâm can: - Quân dân trên các đảo rất mê vọng cổ và động viên rất nhiệt tình. Cảm động nhất là khi các em, các chị lại xin chữ ký, chụp hình chung với nghệ sĩ. Các ca sĩ TP Hồ Chí Minh tranh thủ dạy cho các em nhỏ ở Trường Sa nhảy múa trong dịp ra thăm đảo. Không chỉ thích và mê vọng cổ, nhiều chị em trên đảo tập hát, trình diễn các tiết mục vọng cổ rất hay. Ở đội văn nghệ Song Tử Tây có hai chị hát ca cổ rất hay là chị Trương Thị Liền và chị Đặng Thị Liễu. Những dịp lễ, Tết, có khách ra thăm đảo, các chị lại hát những bài vọng cổ như: Lan và Điệp, Lính đảo Trường Sa, Con gái của mẹ… Những câu vọng cổ vút lên da diết, thổn thức vào bát ngát biển nước Trường Sa. Cảm động nhất là khi các ca sĩ biểu diễn ở đảo chìm, nhà giàn. Trong căn phòng nhỏ trên các đảo chìm, nhà giàn DK1 dù chật chội nhưng tiếng hát, lời ca vẫn vút cao. Trong chuyến đi, có những ngày, các ca sĩ, nhạc công phải biểu diễn 3 đến 4 buổi nhưng ai cũng "cháy" hết mình. Cảm động nhất là khi tàu đến thị trấn Trường Sa. Trời vừa kịp tối, biển động mạnh, mưa lớn. Đội văn nghệ xung kích được ưu tiên vào đảo trước hết. Trong đêm tối om mù, chiếc xuồng chở các văn nghệ sĩ cứ dềnh lên, thụp xuống, mưa quất ràn rạt khiến mọi người đều bị ướt. Thế mà vừa rời xuồng, các ca sĩ đã mau chóng nhập cuộc giao lưu văn nghệ với quân dân trên đảo. Chấm dứt chương trình giao lưu, các ca sĩ lại ton tả quét dọn đạo cụ, rút về tàu trong đêm để kịp sáng hôm sau phát xuất đi đảo Đá Lát. Gợi nguồn cảm hứng linh nghiệm Lần thứ hai đến với Trường Sa, ca sĩ Nguyễn Phi Hùng sáng tác ca khúc “Đi”. Lời bài hát như thúc giục lòng người hướng đến đảo xa, cổ vũ đội viên vững tin giữ biển đảo quê hương: Đi ta ra đi vì biên cương, biển đảo. Đi ta ra đi cưỡi con sóng vượt trùng dương, đi ta ra đi giữ biển trời quê hương. Mang sức thanh xuân ta một lòng vì sông núi. Vì giang san khó khăn ngại chi. Triệu con tim hối thúc bước ta đi. Còn rực cháy sáng ngời, một niềm tin chẳng rời là người trai trên Đất mẹ Việt Nam. Ca sĩ Nguyễn Phi Hùng san sớt: - Ca khúc “Đi” được sáng tác từ cảm xúc khi được thấy những hình ảnh gần gũi quê nhà nơi đảo xa. Bài hát nói lên sự dấn thân, sẵn sàng hy sinh bảo vệ biển đảo quê hương của những người lính ở Trường Sa. Qua đó, tôi muốn gửi gắm tấm lòng của người nghệ sĩ, dù không đóng góp về vật chất, nhưng ai cũng mong được đem lời ca tiếng hát động viên cán bộ, chiến sĩ nơi đảo xa. Nhạc sĩ Nguyễn Cường, tác giả của những ca khúc về đại ngàn Tây Nguyên mang đến nhiều niềm vui đối với cán bộ, chiến sĩ ở các đảo nổi, đảo chìm khi ông say sưa kể chuyện về âm nhạc. Dù đã ở tuổi 70, nhưng dáng vóc nhạc sĩ Nguyễn Cường vẫn toát lên vẻ cứng rắn, khỏe khoắn như lời ca, khúc nhạc mang âm hưởng đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ. Những ngày đi biển Trường Sa, nhạc sĩ Nguyễn Cường chìm trong cảm giác say sóng. Thế mà sang ngày thứ 5 của cuộc hành trình, ông tỉnh rụi, vội khoe với mọi người: “Tớ đã hoàn thành một ca khúc về Trường Sa rồi đấy nhé! Tên bài là: “Trống quân lính đảo”. Nói rồi, ông cất lên ca khúc vui nhộn: “Trống quân vốn ở lục địa, anh mang ra đảo giao duyên với nàng...”. Nhịp nhạc nhanh, khỏe, mang âm hưởng dân gian, lấy âm điệu trống quân làm chất liệu âm nhạc của bài hát. Tiếng trống quân vang lên trong đoàn quân của các đời thánh sư mỗi lần đánh đuổi giặc ngoại xâm trong chiều dài lịch sử dân tộc; miêu tả sự tươi trẻ, ý chí kiên tâm của người lính đảo trước những gian lao. Lời nhạc có những đoạn giản dị và rất đắt: “Vì tháng năm tắm gió đại dương. Nên trái tim này cùng tận yêu thương. Vì tháng năm giữ biển quê hương. Nên trái tim này, trái tim đại dương… khôn cùng nhớ, vô cùng thương, khôn xiết mộng mơ, hết sức đại dương em ơi...”. Nhạc sĩ Nguyễn Cường san sớt, Trường Sa là đề tài luôn có sức cuốn hút, tạo nguồn cảm hứng vô tận và thiêng liêng giữa biển trời giang sơn. Đã có nhiều ca khúc về Trường Sa, nhưng chúng ta không dừng lại ở đó, cần có những tác phẩm lớn hơn về hình thức và nội dung trình diễn. Thí dụ, tôi vẫn khát khao rằng, sẽ có những tác phẩm hợp xướng lớn như: Thanh xướng kịch, giao hưởng… về Trường Sa. Như thế mới xứng tầm với sự hy sinh, mất mát, xứng tầm với vẻ đẹp của biển đảo thiêng của chúng ta. Tôi mong rằng, Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch, Quân chủng Hải quân nối huy động nguồn lực, kinh phí để xây dựng những tác phẩm âm nhạc giá trị về biển đảo Trường Sa, Hoàng Sa. Với nhạc sĩ Quỳnh Hợp, chị tự nhận mình là một người nặng nợ với Trường Sa. Lần thứ hai đến Trường Sa, chị vẫn vẹn nguyên cảm giác phấn khởi như lần đầu ra đảo. Chuyến đi đầu tiên vào năm 2010, nhạc sĩ Quỳnh Hợp đã sáng tác nhiều ca khúc về biển và Trường Sa, cùng với Đại tá Nguyễn Hồng Sơn, Giám đốc Bệnh viện 175, ra mắt album “Trường Sa giữa trùng khơi sóng” với những ca khúc như: Lính đảo đợi mưa (thơ Trần đại đăng khoa), Với Trường Sa (thơ Hồ Tĩnh Tâm), Mùa xuân nơi Trường Sa (thơ Nguyễn Hữu Quý), Nhớ đêm Trường Sa (thơ Thanh Yến)... Trong cuộc hành trình ra đảo lần này, khi đi từ cầu cảng vào sở chỉ huy đảo Trường Sa Đông, nhạc sĩ Quỳnh Hợp khoe với tôi: “Mình vừa sáng tác xong ca khúc “Làng đảo” dựa theo lời thơ Nguyễn Hữu Quý. Chuyến đi này giúp mình cảm nhận Trường Sa trọn, sâu lắng hơn, đặc biệt là sự cảm động trước đầy ắp không gian quê nhà. Với mái đình, chùa chiền, vườn rau, những nét văn hóa ẩm thực, ứng xử… ở những làng đảo ở Trường Sa gần gũi, yên bình, đầy hương sắc”. Trước biển, chị hát cho chúng tôi nghe ca khúc “Làng đảo”, lời bài hát như miết vào lòng người, cảm thức hình ảnh quê hương giữa trùng khơi: “Làng đảo giữa minh mông biển. San hô thấm mặn mồ hôi. Làng đảo tươi rói nụ cười. Rau trên đá, rau trên khay, Lính gieo hạt, thành cây, thành làng…”. Kỳ 1: thân yêu hình bóng quê nhà Kỳ 2: Ẩm thực quê nhà nơi đảo xa Kỳ cuối: Tiếp nối cỗi nguồn truyền thống Ghi chép của Đặng kiên trung