Chủ cửa hàng cũng chẳng thắm thiết với vài vị khách hiếm hoi cần mua tranh thêu tay
Cả làng chẳng còn ai học thêu nữa” - anh Bùi Lê Thuần bùi ngùi. Chúng nó bảo học gì, làm gì cũng được nhưng đừng bắt con ngồi một chỗ thêu, đau lưng lắm. Giá tranh chữ thập lại cao” - một người bán hàng nói. Ngoại giả, để chạy đua trong thời buổi kinh tế thị trường, XQ đã vận dụng mô hình phối hợp bán tranh thêu với nhiều loại hình lễ hội, nghệ thuật khác như nghi lễ cung đình, không gian âm nhạc, không gian ẩm thực, khu vui chơi giải trí.
Nhưng giờ bọn trẻ không thêu nữa, chúng đi làm nhà máy, thu nhập cao hơn mà nhàn hơn”.
Bởi vậy, dù tranh thêu XQ giá rất cao nhưng du khách vẫn mua. Được nghệ luôn tiện hiện rất tinh tế. Cùng với lượng khách tham quan ngày một đông, số tranh thêu XQ bán ra ngày một tăng, tạo nguồn thu ổn định.
Làng Quất Động bây chừ vẫn còn nhà thờ ông tổ nghề thêu Lê Công Hành (giỗ tổ hằng năm vào ngày 12-6 âm lịch). Tuy nhiên, ngay tại ngôi làng sinh ra tổ nghề thêu, hiện chỉ còn vài cơ sở hoạt động cầm chừng. Không đòi hỏi sự khéo tay hay khả năng sáng tạo, tranh chữ thập được làm nên bởi tấm vải đã được đục lỗ và đánh dấu.
Nhiều người làng thêu cũng đã ra Hà Nội hành nghề, lập phường tại Hàng Trống, Hàng Mành, Hàng Nón. Kẻo mấy năm nữa, trẻ con lớn lên lại chẳng biết tranh thêu của làng là cái gì thì chết. Đường thêu chảy máu “Tranh chữ thập đang là thời thượng, ai cũng thích vì đứa con nít cũng biết thêu lại được giá. Tranh thêu truyền thống rời tay thợ bán cũng chỉ được 900. Không còn nhiều người cần đến tay nghề của người thợ thêu truyền thống nữa nên giá tranh thêu truyền thống rẻ lắm.
Người thêu chỉ cần cứ vào số ô đánh dấu để thêu chỉ màu ứng vào. Tranh thêu của làng nghề lừng danh này làm không đủ bán cho khách Tây hay các mối hàng khu phố cổ.
Chắc còn mỗi cái biển ở đầu làng” - bà Thoa buồn bã. Phía ngoài bán vật liệu làm tranh chữ thập, phía trong cũng bán tranh chữ thập. “Tranh chữ thập này tuy dùng màu gì đều được đánh số, đục lỗ thêu sẵn nhưng vẫn phải trả công người thêu 100. Đằng này người ta làm nhanh lắm, vèo cái là xong, cũng chẳng cần học nghề nặng nhọc gì cả” - anh Thuần bức xúc. Cũng là tứ bình nhưng tranh thêu chữ thập những bốn triệu cơ” - chủ cửa hàng tranh Thu Diệu ở thị trấn Thường Tín cho biết.
Thời hoàng kim, phòng khách nhỏ của anh từng là xưởng của hơn chục thợ thêu. Cái lắc đầu dứt khoát dù được trả công cao hơn, thêu nhẹ nhõm và nhanh hơn. Thợ thêu ở xưởng cũng chuyển sang thêu tranh chữ thập” - chị khẳng định. Nhưng xin mãi người ta chẳng cho
Đi tìm một bức tranh thêu tay kỹ của thợ làng thì hiếm, nhưng tranh thêu chữ thập thì bạt ngàn. Từ thế kỷ 17-18, nghề thêu được truyền từ Quất Động sang các làng phụ cận như Nguyên Bì, Đào Xá, Phương Cù (thuộc huyện Thường Tín, Hà Nội) rồi truyền sang cả các tỉnh khác như Bắc Ninh, Hưng Yên. Ngoài các kiểu tranh thêu chữ thập đơn giản, các loại tranh thêu 3D, 5D được bán rộng rãi trên thị trường.
Thế còn thêu gì nữa hả cô. 000-100. Làm một cái lá, tranh chữ thập chỉ cần luồn chỉ đúng ô đã đánh dấu là xong, còn thợ thêu chúng tôi phải lát nền, phải canh độ sáng, pha màu chỉ, không phải 1-2 mà phải mất cả chục đường kim mũi chỉ mới được một cái gân lá.
Bà Thoa, một trong những người làng Nguyên Bì hiếm hoi còn chuyên cần bên khung thêu, cho biết: “Khắp cả vùng này ngày xưa con gái 7, 8 tuổi đã ngồi thêu rồi.
Hàng loạt khung thêu ở làng được xếp vào một góc phủ đầy bụi. Con đường quốc lộ chạy qua các làng thêu nổi danh giờ giăng đầy biển lăng xê cho tranh thêu chữ thập, đóng khung tranh chữ thập. Nguồn hàng tranh thêu chữ thập ở Việt Nam giờ cốt tử phát xuất từ Trung Quốc. “Cũng chẳng biết làm thế nào. Những xưởng thêu giờ biến thành xưởng cơ khí, cửa hàng tạp hóa.
“Cũng muốn mấy đứa con học nghề thêu để biết nghề nhưng chẳng đứa nào chịu.
“Bức tứ bình thêu tay này giá 1,8 triệu đồng. “Tôi thì bán tranh, chồng tôi đóng khung tranh không ngơi tay. Giá của các nguyên liệu làm tranh chữ thập không hề rẻ, khoảng từ 100.
Từ đó, mô hình “xuất khẩu” tranh thêu tại chỗ đã ra đời. Rảnh rỗi, bà mang cả bức Đức Mẹ đồng trinh thêu dở từ cách đây 10 năm ra thêu.
Nhưng vẫn còn may là đi khắp làng Đào Xá, Quất Động, Phương Cù hay Nguyên Bì, các thợ thêu lâu năm đều từ chối tranh chữ thập với lý do: đó là tranh Trung Quốc, chẳng phải truyền thống của mình. Giờ người làng thêu đi buôn bán, làm mướn nhân. Nhiều người thích lắm vì có thể tự thêu tranh để treo hoặc bán. Thậm chí có không ít người “nghiện” loại tranh này vì mẫu mã, hình ảnh, chi tiết rất đa dạng.
000 đồng. Cửa hàng Tùng Anh ngay cạnh treo biển bán tranh thêu tay truyền thống nhưng cũng không quên để bức tranh chữ thập to tướng trước cửa.
Xưởng thêu làng Phương Cù vốn kiêu hãnh làm ra những bức tranh thêu tay cao cấp làm quà tặng khách nước ngoài, nay cũng âm thầm cho thợ chuyển sang thêu tranh chữ thập khi có đơn hàng. Những người đến cửa hàng đốn mua tranh thêu loại này, rất hiếm khách hỏi tranh thêu truyền thống. Nhưng thời đó đã cách đây 5-7 năm rồi. Cửa hàng cũng có loại đắt hơn đấy
Không chỉ mỗi Thu Diệu, các cửa hàng tranh ở các làng nghề đã chuyển sang mặt hàng có lãi hơn là tranh thêu chữ thập.
000 lên tới cả triệu đồng. 000 đồng/ngày, bằng công của nghệ nhân thêu tay truyền thống. Thêu chỉ để có việc làm, nếu không bán được thì bà Thoa để treo trong nhà.
Giá đó ai chả ham. Chỉ có thể giảng giải được cái nghịch lý về giá của những bức tranh thêu bằng lý do thời thượng. Đã là mốt thì người ta đè chết tranh thêu tay chúng tôi thôi. PHAN THÀNH. Mấy năm nữa chúng tôi mà đi thì cả cái làng thêu này chẳng còn ai. 000 đến vài triệu với bức to” - bà Thoa thở dài.
Bức ông phỗng hai vợ chồng đứa con gái thêu rồi mang đi đóng khung được người ta trả 7 triệu đồng. Một cơ sở thêu ở làng Phương Cù vẫn còn hoạt động - Ảnh: Hà Hương Hàng thêu truyền thống càng ngày càng vắng khách, các cửa hàng chuyển sang bán tranh chữ thập - Ảnh: Hà Hương Cũng vì mưu sinh Làng thêu hoi hóp nhưng các cửa hàng bán tranh thêu lại nhộn nhịp hơn trước.
Cũng nhìn thấy rõ nguy cơ mất nghề, những người thợ thêu làng Quất Động mới nghĩ đến việc phải có nhà truyền thống của nghề thêu. Nhằm cuốn du khách. Trước đây cửa hàng này cũng có tranh thêu tay nhưng bán chậm, vài năm nay chuyển sang bán cả tranh chữ thập thì khách hàng đông hơn hẳn. Mà cũng chẳng mấy người còn để ý đến những bức tranh thêu kỹ của bà nữa.
“Mấy chục anh em chúng tôi xin thôn một mảnh đất rồi tự bỏ tiền xây nhà truyền thống. Để giữ được thị trường như ngày bữa nay, ông Quân cho biết XQ hướng đến ý kiến không bán một bức tranh mà bán một nền văn hóa, bởi tranh thêu XQ là sản phẩm sáng tạo, mỗi bức tranh thêu là một xúc cảm như tình ái, hạnh phúc, sự cô đơn.
Sinh ra đã thêu, thêu đến già, đến chết. “Chỉ cần học năm phút cũng biết thêu.
Còn nhà văn hóa thôn cao tầng chỉ dùng để họp vài lần một tháng mà không chịu mở cho người thêu chúng tôi trưng bày” - anh Thuần nói. Ngoài hàng chục cơ sở, đại lý trên toàn quốc, tranh thêu XQ còn có mặt ở Nga, Anh, Nhật và Mỹ. Tôi là gái làng thêu, cũng biết nghề thêu tay là của tổ tiên mình, nhưng mà vì mưu sinh cả, tranh chữ thập đang được giá thì chúng tôi bán” - chị Thu Diệu giảng giải.
Thêu tranh chữ thập nhẹ nhõm nên giới văn phòng ở các tỉnh thành lớn xem đó là cách giải tỏa căng thẳng trong giờ làm việc hoặc tại nhà. “Mấy đứa từ chối theo nghề thêu truyền thống, nhưng lại quay đi thêu tranh chữ thập.
Hơn 40 năm thêu tranh nhưng giờ đây công cho mỗi ngày thêu 9 giờ của bà Thoa chỉ 90. Những bức tranh thêu chữ thập không hề rẻ, có bức giá tới hơn 10 triệu đồng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét