Kỳ 2: Thuê nhà và thất đã làm mới nghiệp

TIN can hệ Kỳ 1: Cả làng... Canh tác chui   “Ngôi nhà” gia đình chị Đào thuê của người hàng xóm mỗi tháng 1,5 triệu đồng  Lụp xụp nhà thuê  Gọi là “nhà”, nhưng thực ra hai gian phòng gia đình chị Hoàng Thị Đào (thôn 7, xã Thạch Hòa) thuê để ở thực chất là khu “nhà dưới” của một người láng giềng, cũng thuộc diện di dân nhưng họ đã chuyển về quê sinh sống, nhà vẫn còn vì thuộc nhóm kiểm đếm, thu hồi lần 2. Mỗi phòng rộng chưa đến chục m2, chị phân chia thành một phòng khách, phòng còn lại vừa là nơi ngủ vừa kiêm... Kho chứa đồ. Từ con đường thôn đất đỏ quạch và lỗ mỗ nước nhìn vào, “ngôi nhà” ấy đứng tơ hơ một mình, xung quanh là những đồi đất bỏ hoang, những xác nhà đã bị đập bỏ hơn 6 năm trước, trong đó có ngôi nhà 5 gian rộng rãi trước kia là nơi ở của gia đình chị Đào, giờ chỉ còn trơ lại nền xi-măng và đống phế liệu.  "Thạch Hòa là xã bị thu hồi đất lớn nhất huyện Thạch Thất để bàn giao mặt bằng cho các dự án, với tổng diện tích đất bị thu hồi là trên 3.300ha, với 2.700 hộ dân thuộc diện di dời. Chính sách cho những dân cày bị thu hồi nhà cửa, ruộng vườn của Nhà nước là được tương trợ tiền thuê nhà, không quá 300.000đồng/khẩu/tháng và không quá 1.800.000đồng/hộ gia đình trong 4 tháng. Số tiền ấy với những hộ dân không nhà, không cửa, không kế sinh nhai chả khác nào “muối bỏ biển”.  Bí thơ xã Thạch Hòa   Nguyễn Xuân Sang   Chị Đào gần 50 tuổi, nhưng những lo toan, nặng nhọc đã khiến chị già như người 60 tuổi. Chỉ vào căn nhà lụp xụp cả gia đình đang ở, chị Đào không giữ được nước mắt: “Gia đình chúng tôi đã tháo nhà để trả đất  thiết kế thi công trần vách thạch cao tại Hà Nội  cho dự án. Thế nhưng, đã mấy năm trôi qua, đất giãn dân chưa thấy, hàng ngàn người phải sống cảnh màn trời chiếu đất… Trước, chúng tôi sửa lại cái bếp của gia đình để ở tạm, nhưng gian bếp ấy đã bị bão quật đổ. Không còn chỗ trú ngụ, chúng tôi phải thuê nhà của hàng xóm để ở với giá 1,5 triệu đồng/tháng. Khi bàn giao nhà đất xong, vợ chồng tôi được nhận tiền trợ cấp thuê nhà 4 tháng, mỗi tháng 800.000 đồng. Từ đó đến nay, gần 6 năm trời, cả nhà phải tự bỏ tiền thuê nhà. Tiền nhà phải trả hàng tháng, bác chủ nhà là láng giềng láng giềng, hiểu được gia cảnh khốn khó của vợ chồng tôi nên thường cho trả chậm. Tháng nào không có tiền, tôi lại xin khất đến khi có tiền bán sắn, bán lợn mới trả...”. Nhà chị Đào có ba người con. Cô con gái lớn học xong Trung cấp Mầm non, đã lấy chồng bên xã Hạ Bằng, cô con gái thứ hai đang học Cao đẳng dưới Hà Nội, mỗi tháng vợ chồng chị phải chu cấp 1,5 triệu cho cháu ăn học, thuê nhà, còn cậu út vừa học bổ túc cấp 3 vừa học nghề sửa sang điện dân dụng. Không còn ruộng nương, anh Trương Văn Tình, chồng chị Đào đi làm công làm mướn, mỗi ngày được vài chục ngàn, chị Đào nuôi đàn lợn, đàn ngan. “Hoa màu thì “cấy chui”. Đất bị thu hồi chưa sử dụng đến, chúng tôi tranh thủ nuôi con lợn, con ngan. Cả nhà chờ mong vào nguồn thu ít oi không ổn định ấy” - chị Đào buồn rầu. Hơn 2.000ha đất nông nghiệp bị thu hồi, hơn 2.000 hộ phải di dời sang vùng đất mới. Thế nhưng, khu đất giãn dân vẫn còn đang ở giai đoạn “giải phóng mặt bằng” với tấm biển rách nát theo năm tháng. Cứ tình hình này, Thạch Hòa sẽ “cháy” nhà trọ!?  Chật vật tìm việc  Trong số hơn 2.000ha đất bị thu hồi cho các dự án thì 60 - 70% là đất nông nghiệp, đất canh tác lúa nước, 30% còn lại, rơi vào đất nông trường 1A được chuyên dụng trồng chè và trồng cây lâu năm. Thời khắc trước khi nông trường 1A chưa giải tán, hàng ngàn công nhân làm việc tại nông trường này sống bằng tiền thu hoạch chè. Khi các dự án được quy hoạch, những công nhân này phải giao đất và nhận tiền tương trợ, bồi thường là 20 triệu đồng/1.000m2. Đất nông trường bị thu hồi, nhiều công nhân bám lấy quốc lộ mưu sinh, nhiều người vẫn bám lấy những đồi chè cũ kỹ, “vớt vát” được tý nào hay tý ấy. Trên con đường đất dẫn ra khu trồng chè của nông trường cũ lắt léo, phải vượt qua con suối ngập gần bánh xe máy, có một nhóm thanh niên đang cởi trần đảo chè, đóng chè vào bao tải. Em Nguyễn Văn H. (SN 1990, thôn 10, xã Thạch Hòa) cho biết: “Hiện còn chừng chục điểm thu mua, gom chè tươi để mang đi đổ sang mạn Phú Thọ, Vĩnh Phúc cho nhà máy, mỗi điểm có khoảng chục thanh niên, những người nhấp nhỉnh độ tuổi như em làm thuê, bốc vác, đóng chè vào bao tải. Một tháng, em được trả hơn 1 triệu đồng, đây là nguồn thu nhập chính của tụi em. Mai đây, khi trường Đại học nhà nước được xây dựng, những vườn chè này sẽ bị phá bỏ, lúc ấy, em không biết phải làm gì để kiếm sống!”. Khi khai triển thu hồi đất cho dự án, ban phóng thích mặt bằng cũng đã có phương án tương trợ mất việc làm cho người dân, mức hỗ trợ là 10.000 đồng/m2/người. “Chính sách hỗ trợ mất việc làm cho nông dân bị thu hồi ruộng đất không giải quyết được tình hình thực tiễn. Phần lớn cần lao trong tuổi lao động từ 50 tuổi trở xuống đều không xin được việc vì rất khó đào tạo nghề mới!” - một cán bộ xã Thạch Hòa cho hay.  Di Linh