Xã hội cần những con người có đạo đức và tay nghề
Ông có nhận xét gì về các trường hợp này? Nói riêng trong trường hợp tự sát khi đi thi không đạt yêu cầu, nếu xét dưới góc độ cá thể thì: Hành động thi trượt mâu thuẫn với kỳ vọng, tức thị sự kỳ vọng quá lớn dẫn đến thất vọng tuyệt đỉnh và dẫn đến tự tận.
Có thể đấy cũng là một phản ứng tuyệt vọng do sức ép của gia đình, kiểu như nuôi con như thế, con phải vào đại học, trở nên thầy thuốc, kỹ sư.
Trường hợp quá bức xúc dẫn đến mâu thuẫn tột độ, không có lối thoát thì là cá biệt, nhưng cá biệt đó sinh ra từ đại thể. Ví dụ ,ở Trung Quốc là 50:50, tức thị 50% học hết THCS thì đi học nghề, còn 50% học tiếp để vào ĐH. Bây chừ, số trường nghề quá ít, chúng lại được đôn từ cao đẳng lên ĐH. Riêng tỉnh Vĩnh Phúc bắt đầu từ năm ngoái có chủ trương phân luồng: Anh nào đi học nghề thì được cho tiền đi học.
Nhưng từ đó đến nay không ai thực hành. Thứ nữa, nhà trường phối hợp với gia đình phải làm tốt công tác hướng nghiệp, giúp các em hiểu, đánh giá được bản thân mình.
Thực ra, công tác hướng nghiệp gồm 4 nội dung: Mỗi học sinh phải hiểu đúng năng lực; hiểu được hứng thú của mình; năng lực, hứng thú này có đáp ứng yêu cầu thị trường cần lao không; cảnh ngộ kinh tế gia đình mình như thế nào? Cả 4 điều này chúng ta không nói rõ để từng học trò, từng gia đình hiểu.
Chúng ta cần phổ quát rộng rãi mục đích giáo dục, làm cho mọi tầng lớp quần chúng, nhất là những gia đình có con em vừa sang kỳ thi vào ĐH hoặc sắp học lớp 12 nhận thức rõ: học để thành người và thành nghề.
Ngoài gia đình, còn dư luận tầng lớp nữa, nhất là với những trường hợp được nom học giỏi mà không may thi trượt. Hoài Hương (thực hành). Không phải vào ĐH là con đường tiến thân quang vinh độc nhất. Nhưng dễ thường không có biện pháp nào để giảm bớt “bi kịch”? Phải dấn công tác hướng nghiệp ở khối THCS và THPT làm rất kém.
Bấy lâu, làm gì có ai hướng nghiệp cho học trò đâu, toàn các em tự tìm hiểu. Ở đây có cả vấn đề không đánh giá đúng mình, không đánh giá đúng ngoại cảnh, thể diện một cách hão huyền. Họ phân thành 2 luồng rõ rệt, thậm chí có tỷ lệ phần trăm. Nhiều trường hợp thất vọng, nhưng không đến mức quá lớn. Nhiều em còn chịu sức ép từ gia đình, thưa ông? Đúng.
Đó chính là một lý do dẫn đến các trường hợp trầm mình. Các vị phụ huynh phải hiểu, đánh giá đúng con mình, đừng tạo áp lực. Tôi biết có người tốt nghiệp Đại học Y ra mở cửa hàng gỗ và họ thích thú với công việc ngày nay. Nhưng đây lại là một vấn đề khác, nói thì rất dài. Ở Anh, sau lớp 10 là phân luồng rất rõ; em nào tiếp lên học lớp 11, 12 gọi là A (phân ban hẹp để vào các trường ĐH tương ứng).
Có nước là 40:60, nhưng đẵn là 50:50. Tay nghề có thể là công nhân, kỹ sư hay nhà khoa học. Như thế là không đánh giá đúng được năng lực của mình, trước hết là không hiểu rõ bản thân của mình. Khi không đạt được vì thế thất vọng cực độ. Thậm chí có những trường hợp trầm mình chỉ vì thất vọng. Tự vẫn do áp lực Những năm gần đây, cứ vào đợt ban bố điểm thi ĐH, không ít thí sinh rơi vào stress vì thi trượt.
TSKH Phạm Minh Hạc, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục. Rút cục trên thực tiễn chương trình phân ban đã bị hủy bỏ. GS. Hướng nghiệp kém đã đành việc kỳ vọng vào ĐH là quá lớn, do triết lý “hư văn, khoa cử, quan trường” từ thời phong kiến còn rơi rớt lại - như ông nói. Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện. Trái ngành là không tốt! Có một số sinh viên thi vào được những trường danh giá, đòi hỏi lực học rất tốt mới thi đỗ, nhưng trong quá trình học lại nản vì mọi thứ không như mình tưởng.
Phân luồng là luồng này đi học nghề, luồng kia đi ĐH. Còn chúng ta có chủ trương phân ban, nhưng phân theo khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật, khoa học từng lớp; do ít người vào học khoa học từng lớp quá thì lại có một ban chung.
Trong xã hội Việt Nam bây giờ, nuôi con học đến lớp 12 thì đại bộ phận theo triết lý “Học để thi đại học”, thậm chí là vào trường nào cũng được, dù không biết học ra để làm gì. Học để đi thi, chỉ lấy đi thi vào ĐH là con đường gần như là độc nhất vô nhị đối với thanh niên nước nhà - Đấy là một thảm họa, hoang toàng tiền, thời gian, công sức của cả gia đình và xã hội.
HCM: Trong tổng số thí sinh thi vào một số trường, chỉ có 25% biết mình nên chọn nghề gì. Ở các nước, họ tổ chức phân luồng.
Ở Pháp, đến lớp 7 thì học 1 năm hướng học và hướng nghiệp; nghĩa là vẫn học chương trình bình thường nhưng người ta gọi năm học đó là hướng học và hướng nghiệp bởi bắt đầu từ đấy là hướng nghiệp rất rõ. Việc học một ngành, ra làm việc ngành khác, ông có cho rằng “kiểu gì thì có tri thức cũng tốt; kiến thức đó sẽ hỗ trợ cho công việc của người ta dù công việc đó trái với ngành được đào tạo”? Với từng trường hợp cụ thể thì phải nghiên cứu, nhưng nói chung thì không tốt.
Có những em hiểu được mình, nhầm thì sửa. Ở nước ta trước đây đã có sự phân chia từ hết lớp 9; em nào lên THPT vào ban A thì học cốt yếu môn Toán, Lý, Hóa. Đó có phải sự phân luồng? Đó là phân ban chứ không phải phân luồng. Lúc đó câu hỏi “dừng lại, hay đi tiếp” cũng rất đau đầu. Đây là một áp lực rất lớn của một triết lý hư danh trong tầng lớp chúng ta, chịu ảnh hưởng của nhiều thế kỷ chịu đô hộ và phong kiến.
18 tuổi, nhưng không vạch được đường đời, cho rằng hoài vọng, kỳ vọng vào ĐH là độc nhất. Nhà trường phải kết hợp với gia đình hướng nghiệp cho các em. Chúng tôi có con số của các nhà tâm lý học ở TP.
Chúng ta chịu ảnh hưởng từ thời Lý đến ngày nay (hơn 10 thế kỷ) cái “hư văn, khoa cử và quan trường”. Có những con số chúng ta không bao giờ đưa: có bao lăm người tốt nghiệp Đại học Y không đi làm tại các tỉnh, mà ở lại Hà Nội, thậm chí làm việc tại các cửa hàng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét